هو هندو هئا

سُڌير مورته ايئن ته پيشي سان انجنيئر آهي. هندستان جي صوبي اتتر پرديش  جو ڄائو  سڌير ڪمار ناليرو هندي ڀاشا جو  ليکڪ ۽ ڪوي رهيو آهي. هيل تائين هاٺئون ڏسيل ڪتاب شايع ٿييل آهي .

ڪويتائون : آهه !، لمس ۽ هو نه هو

ڪهاڻيون : اڌُري پنک

ناول:     ايڪ گلي ڪانپور ڪي ، ڪصسي شنڪر پرساد ڪي ، املتاشا ڪي ڦول.

امضمون:  بُڌ ڪي سنواد

پيش آهي سندن ڪويتا جيڪا مون هندي ۾ لکي وئي ئي هت سنڌي ۾ الٿو ڪري پيش ڪجي ٿي.

هو هندو هئا 

هنن پنهنجي سُررن کي

جوڙو سمجھي

اپنايو

سندن گھرن ۾ گھُري آيل

ماڻهون

کين قافر ڪرار ڏنو

ڇو ته

هو هندو هئا

هنن

يونان مان آيل گھوڙن جو

فڪر

چُر چُر

ڪري ڇڏيو

سڀيتا تائين

جن جي سبب

هن ڪاينات ۾ جنم ورتو

هو هندو هئا

جنهن

 ترائين جي ميدان ۾

کلي کلي

شڪست کادل

ويرِن کي

حياتي ڏني

هو هندو هئا

جن جا مندر

ڪاهي آيل ان ڏوهاڙن

ناس ڪري ڇڏيا

جنهن جون گلن جيڙهيون

ڪماريون  کي

جبرن اغوا ڪري

کنڀي ويا

جن تي

انهن جي گھرن ۾

انهن جي ئي اشور

جي پوجا تي

جيجئا مڙيو ويو

هو هندو هئا

ها هو

هندو هئا

جن هلدي گھاٽي ۾

ملڪ جي شان

جي لاءِ

پنهنجو رت

وهائيندا رهيا

جنهن جا سڪلندا اولاد

گھاهءُ جو فلڪو

کائي

خوش رهيا

ڇو ته

هو هندو هئا

ها هو هندو آهن

انلاءِ

سندن نياڻيون جي

اسميتا جو

ڪو مول ناهي

اڄ به

پنهنجي زمين تي

رهندا آهن

ان زمين جو نانءُ

پاڪستان آهي

هاڻي سندن

ماتر ڀومي جو نانءُ

پاڪستان آهي

انلاءِ

هاڻي کين اتي

انساف

گھرڻ جو حق ناهي

هاڻي سندن

آواز

ٻُڌڻ ۾ نه ايندي آهي

“دٻائي ويندي آهي ”

اڄ سندن نياڻيون

ان ڊپ ۾ جيئنديون آهن

اغوا ٿيئڻ جي

ايندڙ وارو هنن جي آهي

ڇاڪاڻ ته مظلومن

مان

روڄ

ڪو نه ڪو

رنڪل کان فريال

جبرن

بڻايو ويندو آهي

انلاءِ

جن جون نيانيون آهن

سي هندو آهن

۽ سندن

وڏا

هندو هئا

ڪوي سڌين موريه “سڌير” .  (Twitter Handle : @SudheerMaurya)

الٿو ڪندڙ   راڪيش لکاڻي

ٽويٽر   @rakesh_lakhani

ڳاله سنڌي هندو قيادت جي

سنڌ توڙي هند ۾ هندو سنڌين جي لاءِ حالتون هڪ ٻئي جي اڀتر هئڻ جي باوجود سياسي قيادت توڙي سياسي سوچ ۾ وائيڙو ڪندڙ هڪجيڙهائي نظن ايندي آهي. ان جو وڏي ۾ وڏو ثبوت ٻنهن ملڪن ۾  ٻن وڏيون پارٽيون ڏانهن  انڌي وفاداري ئي رهي آهي. هڪ پاسي جتي سنڌ جا هندو ڀٽي  جي پ پ پ ۾ شرڪت ڪري گد گد ٿين اتي هندستان جا سنڌي بي جي پي ۾ پاڻ جي ارپن ۾ به پورا رهيا اهن.

سنڌين جي هڪ ڌرين جو ٿي وڃڻ جي فترت ڪا اڄ جي ناهي. ورهاڱي کان اڳ هندو سنڌي تيستائين ڪانگريس سان وفادار رهيا جيستائين ورهاڱي توڙي لڏپڻ جو ڌڪ کين هڪ وڏو ڪاپارو ڌڪ ڪين هئون . اهو ڌڪ ايترو ته زبردست هو جي ورهاڱي جي  65 سالن بعد به اسين اهي منظر ڪين وساري سگھيا آهيون ته ڪيئن سنڌ جا ڪانگريسي اڳوان ستا رهجي ويا. ته ڪيئن هو سنڌ جي مٽندڙ سياسي حالتون کي سمجھڻ ۾ قاسر رهيا ۽ ته ڪيئن  راتون رات پنهنجي ئي ملڪ ۾ پرڏيه ڪرار ڏنا ويا.

ايڙهي ڳاله ناهي جي مسلمانن جو هڪ اسلامي رياست ڏانهن لاڙو ڪنهن کان ڳجھو هو. انگريجن جي ڏنهن ۾ سنڌ ۾ سنڌي نثر جو هڪ اهم ٿنڀو جٿيمل پرشرام گلراجاڻي سنڌ ۾ سنڌي مسلم قيادت جي ان فريل منوورتي ڏانهن سنڌوواسين کي آگھاه ڪندي لکو هو “کلافت آهي آفت” ۽ اها کلافت سچ پچ سنڌ لاءِ آفت کڻي آئي. کلافت تهريخ مان پاڪ ٿيل لڳ ڀڳ هر اڳوان ڀلي اهو جي ايم سيد هجي يا وري عبدل ماجد سنڌي ، پير الاهي بخش، ايوب کرو يا وري هدائيتولاه ، سڀن پنهنجي سياسي زمين سنڌي هندن کي هسائي ئي ڪئي جيڪو سلسلو اڄ به سندن وارثن توڙي پوئيلڳن پارا اڄ به ڪنهن نه ڪنهن ريت وڏي سنجدگي سان پيو هلندو اچي. سنڌ ۾ پير مير ۽ جاگردار جي جمايت اڄ به انهن ڪم ۾ لڳل آهي جنهن ريت هو مسجد منظل گاه جي وقط ڏسڻ ۾ آيو هو. پڇاڙيءَ جي مني سديءَ ۾ ان ۾ ذري جو به فرڪ نه آيو آهي.

سنڌ ۾ هندو قيادت جي ٺڪيدارن جو اڳيون تڏهن کلڻيون کپينديون هئون جڏهن مسجد منظل گاه جا فساد ٿيا. سنڌ جي هندو اڳوانن جون اکيون نه تنهن مهل کليون ۽ نه ئي جڏهن هندو اڳوان پنماڻي کي شهيد ڀڳت رام جي ڪاتلن جا نالا سنڌ اسلمبلي ۾ پڌرا ڪرڻ سبب اسلمبلي مان ٻاهر نڪرندي ئي ڪتل ڪيو ويو. انگريجن جي ڏنهن ۾ ڪيل سياسي ناداني جي قيمت اڄ تائين سنڌ ٿوڙي هند جو عام سنڌ ٿو پيو چڪائي.

جيڪا غلطي سنڌي هندو قيادت سنڌ ۾ ڪئي تن جو نڪسان رواجي هندو سنڌي پنهنجي ماتر ڀومي جي قرباني ڏئي چڪائي. ملڪ ويو، لڏپڻ ٿي، هڪ صوبي ۾ رهندڙ پوري هندستان ۾ ڪڻو ڪڻو ٿي پيا، وري سياسي زور هميشاه لاءِ نبري ويو سو ڌار ڏچو !! جڏهن ته هندي، اردو ، بنگالي مسلمانن جي لڏپڻ 1954 ۾ نبري وئي پر سنڌين ۾ اڄ تائين اها لڏپڻ پنهنجي پوري روطبي سان پئي هلي.

مول سوال ته اهو آهي ته آخر ڇو هندستان جي سنڌي قيادت هندن تي ٿيندڙ ظلمن ٿوڙي نه نبرندڙ لڏپڻ تي خاموش آهي.!!  هندو سنڌ مان ڇو پيا لڏن ؟ ، ڪيڙهي سبب پيا لڏن ؟ ڪير ٿو لڏائي ؟ اهي سوال هينئر ڳجھا ناهن رهيا. اڄ سنڌ ۾ اقلتيون جي حالت سان پوري دنيا جي آڏو آهي پر هندستان جي سنڌين پنهنجي سياسي قيادت ئي ڪجه ان ريت پيش ڪئي آهي جي اسان کان پنهنجن تي ٿيندڙ ظلمن تي به آواج  بلند ڪرڻ نٿو پُڄي.!! هند ۾ سنڌي قيادت جو اهو هڪ نهايت ڏکائيندڙ بابُ رهيو آهي.

هندستان جي سنڌين جا ٻه وڏا اڳوانن ايئن ته پاڻ کي سنڌ جا ڄاول ڪرار ڏيئڻ ۾ ڪڏهن به هجاب ڪين ڪيو آهي پر سنڌ ۾ يا سنڌ مان لڏي آيل هندن جي سُرن تي وائيڙو ڪندڙ خاموشي اختيار ڪئي. سنڌ ۾ هندو نياڻيون تي لنڱ ڪڏائيندڙ ظلمن سماجوادي پارٽي يا بي جوُ جنتا دل جيڙهن پارٽيون جي اڳوانن واڪا ڪرڻ لاءِ مجبور ڪيو پر جيڪر ڪي ماٺ رهيا ته اهي هئا سرس تي ويٺل هندستان جا سنڌي اڳوان . نه آڏواڻي ءَ جي واتئون ڪجه نڪتو نه جيٺمالاڻي جي  . جيٺملاڻي ته راجسٿان مان هندستان جي اسلمبلي راجيه سڀا لاءِ ڇونڊجي ٿو جٿي سنڌ مان لڏي آيل چار لک هندو سنڌي رهن ٿا . !!!

پڇاڙيءَ جي 65 سالن ۾ سنڌ مان ٿيندڙ لڏپڻ جي جيڪر ڳاله ڪجي ته اهو سمجھڻ ۾ دير ڪين ٿي لڳي ته هندن جي هر تبعڪي لڏپڻ جي سُر سٺا آهن. عام سنڌي مسلمانن ايئن ته ع1947 کان اڳ واري سنڌ لاءِ ته ذجباتي ٿئي ٿو پر سنڌ جي فريل حالتون مان فائيدو وٺڻ مان هجاب نٿو ڪري. وري جيڪر ظلم نه به ٿا  ڪن سي پنهنجي بچاءُ ۾ مِهوُن تيار رکن ٿا  ته “سائين اهو سڀ مسلمانن سان به پيو ٿئي” . اندروني سنڌ هندن تي ٿينرڙ ظلم ڀلي ڪي ٿوڙا ڏوهاڙي ٿا ڪن پر  ان جو پورو ساٿ  رياستي ادارن ورتو آهي. جٿي ڪٿي به هندو نياڻيون اغوا ٿيو آهن، هندن جو ملڪتيون فٻائون ويو آهن، هندو مندر ڊاها ويا آهن ، هندو نياڻيون کي اسلام جو منهن ڪري نيٺ وڪيو ويو آهي ان ۾ ڏوهاڙي سنڌي مسلمانن کي پورو ساٿ حڪومتي ادارن ڏنو آهي. لڳ ڀڳ هر وارداتن ۾ جيتري حصيداري  پير مير ڀوتار جي رهي آهي اوتري سنڌ توڙي رياستي ادارن جي.

سنڌ ۾ هندن لاءِ ڪي گھڻيون واٽيون رهيون ناهن . سنڌ جي هندو اڳوانن جن کان پنهنجي ماڻهون جا ڏک ناهي سٺيا ويا سي لڏي ويا. دلچسپ آهي ته لکشمڻ سنگھ دوڍا يا وري رام سنگھ سوڍا ويٺل ميمبر هئا جڏهن هو لڏي ويا !!! وڏي ڳاله ته اها آهي جي هو ٿر مان هئا جنهن لاءِ چيو ٿو وڃي ته هندو گھڻائي ۾ آهن. جڏهن چونڊيل نمائيندن جا ايڙها حال آهن ته عام انسانن جا ڪيڙها حال آهن اهو سمجھڻ ۾ ڪا گھڻي دير ڪين ٿي لڳي.

سنڌ ۾ هندو هڪ ايڙهي رياست ۾ فاتل آهن جٿي کين هڪ انسان ڪري به نه ليکيو پيو وڃي . حڪومت ڀلي پ پ پ  جي هجي يا ٻئي ڪنهن پارٽي جي. هر سگھيري پير مير ڀوتارءَ کي خبر آهي ته هندن لاءِ مڙد ماڻهو ٿي ٻهڻ جي سجھ سايد ئي ڪو هندو ميڙي سگھندو. وري هڪ خاموش هندستان ٿوڙي هندستان جو سنڌي سماج ان رياستي ادارن جي همٿ وڌايو آهي. سنڌ جو مظلوم هندو جيڪر ووٽ ڏي ته ڪنهنکي !!! ٻيو ته ٺهيو هاڻي ته قوميپرستن لاءِ به ٿو چيو وڃي ته هو به هندن کان ڀٿو ٿا اڳارين . مطلب هندن تي ٿيندڙ ظلمن ۾ ڪا به ڍرائي اچڻ جي اميد تائين نٿي ڏسڻ ۾ اچي.

پاڪستان جا 95 سيڪرڙو هندو سنڌ ۾ رهن ٿا . جيڪر گجراتي ڳالهائندڙ  ڪراچي جي  ڪاٺياواڙين کي ڌار ڪجي (جنهن جي تعداد ايئن به هڪ لک مس ٿيندي)  ته اهي سڀ هندوسنڌي ئي آهن. لازمي طور اها اميد ڪئي وئي هئي ته پ پ پ هڪ سنڌي پارٽي هئڻ سبب هندو سنڌين ڏانهن ٻئن پارٽيون جي ڀيٽ ۾ سندس  وهنوار ڌار رهندو .ٻيو نه ته  پڇاڙيءَ جي 5 سالن ۾ جنهن ريت هندن تي ظلم ٿيا آهن ۽ جنهن ريت پ پ پ  جي اڳوانن جا نالا ميڊيا ۾ آيا ان سان  هندن ۾ سندن مستقبل لاءِ ڪيڙها انديشا ٿي ٿا سگھن اهو سمجھڻ ۾ دير ڪين ٿي  لڳي. ان جي باوجود هندن پنهنجا ووٽ هميشان پ پ پ  کي ڏنا آهن. بدقسمتي سان هندستان جي هندو سنڌين ريت سنڌ جي هندو قيادت به پنهنجي حقن سانڱي سياسي تنظميون جي اڳيان ڳوڏا ٽيڪڻ ۾ ئي پنهنجي سياڻپ سمجھي آهي جڏهن ته هندستان ۾ مسلمانن لڳ ڀڳ هر پارٽي کي پنهنجي اڳيان ڳوڏا ٽيڪڻ لاءِ مجبور ڪيو آهي.

هندستان جي سنڌي قيادت ڀلي پنهنجي پهرين نظر ۾ سنڌ جي هندن جي ڀيٽ ۾ ايتري ننڌڪڻي يا بيوس نه به نظر اچي پر هو سنڌ جي هندن واڱر هڪ پارٽي جي هٿن ۾ مخمل طور فاسجي چڪا آهن. جيتوڻيڪ سنڌين جي ڪانگريس سان پنهنجايپ ۾ کٽاس  سنڌ مان شروع ٿي ئي پر مول فرڪ هندستان ۾ پڌرا ٿئا هئا جڏهن هندن جي وسائڻ ۾ ڪانگريس جي قردار ڏکائيندڙ جڏهن ته هندو تنظميون ڀلي اها هندو مهاسڀا هجي يا آر ايس ايس هجي هندن جي مدد لاءِ هميشاه ئي تيار هوندي هئي !!!. وري سنڌ ۾ رهندي هندو ڪانگريسي اڳوانن جي حالتون کي نه سمجھڻ جي غلطي ڪانگريس جو سنڌين مان اڳي پوءِ سفايو ڪري ڇڏو.

سنڌي ڪانگريس مان پاسيرا ٿي هندو پاٽيون ڏانهن ته جھڪيا پر پنهنجي غلط قيادت سبب اسان اڄ به اتي ئي آهن جتي سنڌ ۾ رهدي هئا . اڄ به ننڊي کان وڏو سنڌي اڳوان ڀلي پاڻ کي سنڌي ٿو ڪوٺائي پر سنڌين جي حقن لاءِ پنهنجي سياسي ڪيريئر اصل ئي داءُ تي لڳائڻ لاءِ تيار ناهي اهو ان جي باوجود جي اڻ سنڌين جو سهڪار رهيون آهي.

پڇاڙي جي 65 سالن جي سنڌي هندو قيادت ان ڳاله جي ساهد آهي ته اسان جا اڳوانن اڄ به اها ئي غلطي ٿوڙي ناداني ئي پيا ورجائين جيڪا غلطي هنن 1930 کان 1947 تائين سنڌ ۾ ڪئي . نه اسين ورهانڱي کان اڳ ان حالتون کي سمجھي سگھياسين ۽ نه ئي اڄ سمجھڻ لاءِ تيار آهيون. ايڙهي ڳاله ناهي ته اسان وٽ ڪا سنسٿا يا پليٽفارم ناهي پر اسان جي قيادت توڙي سوچ ئي ڪجه ايئن آهي جي اسان جا اڳوانن پيٽ پرست ٿوڙي معڪا پرست ٿي ئي  رهجي ويا.

رواجي هندو سنڌي ڀلي سنڌ کي کسجڻ جو ماتم اڄ به پنهنجي دل سانڊي ڇون نه رکي پر جيستائن سنڌي قيادت جو ڪيال غلطيون جي ڳاله آهي ته هو اڄ منهنجي ماضي ۾ ڪيل غلطيون کان سبڪ سکڻ لاءِ اصل ئي تيار ناهي. اهو هڪ وڏو سبب هو ته جڏهن 1971 ۾ هندوستان جي سينا ٿر تي به ڪبجو ڪري وٺڻ جي باوجود اسين مان ڪنهن ان ڳاله تي هل ڪون ڪيو ته سنڌ جو اهو ڀانڱو هندو سنڌين کي ڏنو وڃي.!!!!  

پڇاڙيءَ جي سوا سوءُ سالن جي ڪيادت ان ڳاله به شاهد آهي ته اسين اڄ به اتي ئي فاٿل آهيون جٿي انگريزن جي ڏنهن ۾ هئاسين. نه مکتيف پارٽيون جو وهنوار مٽيو آهي ۽ نه ئي سنڌين پنهنجو ڪردار مٽڻ جي ڪا اميد ئي ڏيکاري آهي. پنهنجي قوم کان اڳ پنهنجي نجي فائيدا اڄ به اسان اسان تي اوترا ئي هاوي رهدا آهن جيترا سنڌ ۾ هوندو هئا. اسان جا اڳوان رڳو تڪيون هٿ ڪرڻ ۾ ئي پورا هوندا آهن، ٺيڪ ان ريت جيئن سنڌ جا هندو اڳوان ڪن. وري اسان جو وهنوار به ايرو رواجي ٿي پيو آهي جي سڀن کي خبر هوندي آهي ته سنڌي هندستان ۾ ڪنهن کي ووٽ ڏيندا . فرڪ رڳو ايترو ئي رهيو آهي ته اڳ اسين ڪانگريس جا پوئيلڳ هوندا هئا سين هاڻي بي جي پي جا.

رام جنم ڀومي واري مسئلي ۾ اسين پنهنجي ڪديوار اڳوان جي پُٺڀرائي ۾ ڪا به ڪسر ڪين ڇڏي پر ان جو موٽ ۾ سنڌ ۾ هندن تي ٿيندڙ ظلمن کان بيخبر رهياسين. سنڌ ۾ سون هندو مندرن کي ڊاهيو ويو. نياڻيون اڳوا ڪيو ويون، بلوچسٿان ۾ هندو جنداه ساڙيا ويا پر هندوسٿان جا سنڌي ماٺ رهيا. ايڙها ڳاله ناهي ته هت هندستان ۾ ڪنهنکي ان ڳاله جي خبر ڪين هئي. اڳوڻو پرڌار منتري شري اٽل بهاري واجپئي ته رڙيو ڪندي ان ڳاله کي رکيو سنڌ ۾ هندن سان ظلم پيو ٿئي  پر هڪ گليشئر ريت سُتل سنڌي قيادت اتي به اسان کي ڌوڪو ڏنو. ڪيتري عجيب ڳاله آهي ته جڏهن بنگالي ۽ تمل پنهنج پرڏيه ۾ رهندڙ ڀائرن لاءِ هائي گھوڙا ڪرڻ جي ڪا به ڪسر ڪون ڇڏن اسان پنهنجي ئي خون ئي ڌوڪو ڏيئڻ ۾ منٽ جي دير نه ڪيون !!!

سنڌين کي جيڪر هندستان ۾ پنهنجو وجود سوگھو ڪرڻو آهي، هڪ سنڌي ٿي رهڻو آهي ته پنهنجي قيادت کي مٽڻو پوندو. ساڻ ساڻ پنهنجي قيادت جي ذريئي پنهنجا اجينڊا به رکڻا پوندا. پنهنجي ڳاله هر سياسي تنظيم جي اڳيا رکڻو پوندي ۽ ووٽ بينڪ جي سياست سکڻي پوندي.

پر اهو سڀ تڏهن ممڪن ٿيندو جڏهن اسين“ لوهاڻا (واڻيا) ئي رڳو سنڌي”  واري ڪوايت مان پنهنجي جند چُڏائينداسين ۽  ڏاٺي، ڪچڇي کي سنڌي ڪري ليکنداسين . هر ڀيل، ميگھوار ، ڪولي کي سنڌي ڪري ليکنداسين .  اسانجي وڌيل تعداد ئي اسان جي ووٽن جي آواز بڻبي .

سنڌ مان لڏندڙ هندو جيڪر ڪنهن ڏانهن آليون اکيون سان اميد ۾ آهن ته اهو هندستان آهي پر هندستان تڏهن جاڳيندو جڏهن هندستان جي سنڌي قيادت جاڳيندي نه ته اسان کي هڪ معڪا پرست، پيٽ پرست قوم ٿيئڻ جو لڪاب پائيڻ لاءِ تيار ٿيئڻو پوندو  جيڪا ڪنهن به قوم لان ڪنهن گار کان گھٽ ناهي ٿيندي آهي ....

هينئر سنڌي ڀاشا ۾ به ڪري سگھبا ڊگري توڙي ڊپلوما

هندستان ۾ سنڌي ٻولي لاءِ هڪ وڏي قاميابي

راشٽريه سنڌي ٻولي وڪاش پريشد جي ڊگھي جاکڙي بعد مرڪجي حڪومتءَ سنڌي ٻولي ۾ ڊگھري ٿوڙي ڊملوما جي پڙهائڻ نسبت  موڪل ڏني آهي. اندرا گانڌي اوپن يونورسٽي ۾  بيئڊ، ايم عيڊ، ڊگري، ڊپلوما جي نسبت ڪورش شروع ڪرڻ جي موڪل ڏئي چڏي آهي. ان بعد سنڌي ٻولي جي نسبت ست ميمبرن جي هڪ ڪميٽي به وجود ۾ آئي آهي جيڪو ان سنبت ڪورس تيار ڪندي. لپت ٿيندي سنڌي ٻولي کي سگھ وٺائڻ لاءِ ان نسبت ڪورس تيار ڪرڻ جي جور شور سان  ڪوشش ڪئي پئي وڃي  جيڪا هڪ وڏي قاميابي آهي. حڪومت ٻين ڀارتيه ٻوليون جي تهت سنڌي ٻولي ۾ پڻ ڪورش شروع ڪرڻ نسبت حڪومتي پڌرائي ڪئي آهي. راشٽريه سنڌي وڪاس پريشد جي سدر موجب اهو فيسئلو حڪومت سال 2011 ۾ ئي ورتو هو پر ان لاءِ ڪا به سنسٿا اڳتي ڪون آئي هئي پر هينئر اندرا گانڌي ايپين يونورسٽي ان لاءِ اڳتي اڄڻ سبب هي سورس شروع ڪيو پيو وڃي.

اهو ياد رکڻو کپي ته سنڌي ٻولي کي هندستان جي قومي جي شڪل 10 اپيريل 1967۾ ڏني وئي هئي

ان فيئلي سبب ڪي اهم فائدا ڪجه هن ريت آهن

·       سنڌي ٻولي جو واڌارو ٿيندو

·       ڊگري سنڌي ۾ ملڻ سان نجي فائدو ٿيندو

·       ڪيرئر سوگھو ٿيندو

·       مائيٽن کي سنڌي ٻولي ۾ چاه وڌندو ۽ هو پنهنجي ٻارن کي سنڌي پڙاهندا

·       سنڌي ٻولي ٿوڙي ثقافت سوگھي ٿيندي

Memorandum in Vejanti Case by Sindhi Social Media

سنڌي سوشل ميڊيا فورم

ميمورنڊم 5 ڊسمبر 2020

1-   سنڌ جي هندن سان ٿيندڙ ظلم جي هر شڪل، ڪا اتفاقي يا سماج ۾ جاري  ٻين خرابين جو حصو هئڻ کان وڌيڪ، مخصوص مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ تيار ڪيل جو اهڙي سازش جو حصو آهي، جنهن ۾ رياست جا  پاليسي ساز ۽ قانون جي رکوالي ڪرڻ جا دعويدار طاقتور ادارا، سندن اشارن تي هلندڙ سياسي ۽ مذهبي جماعتون، درگاهون، سندن پير ۽ مريد، جاگيردار، اسيمبلي ميمبر ۽ قوم پرست پارٽين ۾ ويٺل ڏوهاري ٽولا، هڪ جهڙو ئي گندو ڪردار ادا ڪندڙ آهن.

2-   سنڌُ جي هندن خلاف هر سازش، شروع ٿيڻ کان  انجامتي پهچڻ تائين، سنڌي قوم جي وجود خلاف هڪ وارُ ئي آهي، پر ”سنڌُ دوست“ سڏائيندڙ ڌريون پاڻ کي ”سنڌ دشمنن“ واري واٽَ تي هلندڙ ثابت ڪري، يا ته ان سازش کي سمجهڻ لاءِ  تيار نه ٿيندي، بلڪل خاموش آهن يا ان سطح جي مزاحمت ڪرڻ کان عاري آهن، جيڪا اهڙي سازش کي ناڪام بڻائڻ لاءِ، گهربل آهي.

3-   سنڌين جي ”عوامي نمائندگي“ ڪرڻ جي دعويدار پاڪستان پيپلز پارٽي، جيڪا  نه رڳو هر دور ۾ سنڌي هندن جي ووٽ جو وڏو حصو حاصل ڪندي رهي آهي،  پر ان سان گڏ پاڻ کي ”سيڪيولر جمهوري“ سوچ جي چئمپين به قرار ڏئي ٿي، تَنهن جا اڪثر اسيمبلي ميمبر سنڌ ۾، سنڌي هندن خلاف ٿيندڙ ظلم جي هر شڪل  جو اهم ڪردار ادا ڪندڙ يا اڻ سڌيءَ طور ملوث آهن.

4-   پاڪستان پيپلز پارٽي، جَي پنهنجي چيئرمين بلاول ڀٽو زرداريءَ جي ڏنل موقف کي پنهنجو سمجهي ٿي، جنهن ۾ هُن چيو هو ته”پاڪستان ۾  اقليتن سان ظلم بند نه ٿيو ته، ملڪ جو وجود خطري ۾ پئجي ويندو“، ته فوري طور سنڌُ ۾ هندن سان ظلم ۽ سندن نياڻين جي اغوا ۾ ملوث پنهنجي قومي اسيمبليءَ جي ميمبر ميان عبدالحق عرف ميان مٺوءَ کي گرفتار ڪري، مظلوم رنڪل ڪماريءَ سميت سندس قيد ۾ موجود هڪ سئو جي لڳ ڀڳ هندو نياڻين کي آزاد ڪرائي.-  ۽ هندو نياڻين جي اغوا ۽ سندن زوري مذهب تبديل ڪرائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ درگاه ڀرچونڊي ۽ ساماري جي پيرَن خلاف ڪاروائي ڪري، جيڪي مذهب جي نالي کي به لڄائي رهيا آهن.

5-    سنڌ جي هندن کي ”ڪمزور اقليت“ سمجهي ساڻن بدترين سلوڪ ٿيڻ جو تازو ئي سڀ کان وڏو واقعو، عمر ڪوٽ ضلعي جي تعلقي پٿوري جي شهر غلام نبي شاه ۾ ٿيل، ڇَهن سالن جي معصوم ٻارڙي وجنتي سان ٿيل وحشت(ريپ) جي شڪل ۾ سامهون آيو آهي پر پ پ حڪومت هميشه جيان سنڌي هندن جي دشمن وارو ڪردار ادا ڪندي، واقعي ۾ ملوث فنڪشنل ليگ سان لاڳاپيل جوابدار هاشم مڱريَي کي بچائڻ لاءِ سرگرم ٿي وئي آهي. ان سلسلي ۾ پهرين، پ پ اڳواڻ ۽ سنڌ جي قانون واري وزير اياز سومري جي ڀاءُ ايس ايس پي عمر ڪوٽ رياض سومري ذريعي، معصوم وجنتيءَ سان وحشت ڪندڙ جوابدار طور هڪ مينگهواڙ نوجوان ، نالي نوَل کي گرفتار ڪيو، پر ان سازش کي سنڌي اخبارن ۽ سوشل ميڊيا ذريعي ناڪام بڻائڻ بعد،ويري هڪ موالي، نَالي راڻَي ملاح کي جوابدار طور سامهون آندو ويو آهي ۽ وجنتيءَ جي مائٽن کي مجبور ڪيو پيو وڃي ته، راڻي ملاح کي ئي جوابدار طور قبول ڪري، خاموش ٿي ويهي رهن.

6-   سنڌي سوشل ميڊيا فورم، معصوم وجنتي ۽ سندس خاندان سان پ پ سرڪار جي مدد سان ٿيندڙ اهڙي سلوڪ جي مذمت ڪندي، مطالبو ڪري ٿو ته، سنڌ جي معصوم نياڻي وجنتيءَ سان ٿيل ظالماڻي سلوڪ لاءِ ذميوار فنڪشنل ليگ جي اڳواڻ ۽ علائقي ۾ جوا ۽ منشيات جو اڏو هلائيندڙ هاشم مڱريي کي فوري طور گرفتار ڪري، ان شرمناڪ واقعي جي اصل جوابدارن کي پنهنجي انجام تي پهچائي، ٻي حالت ۾ اُها پاڻ کي اهڙن شرمناڪ واقعن جي ذميوري مڙهي وڃڻ کان، پاڻ بچائي نه سگهندي.

سنڌ مان لڏي آيل 219 هندن کي ڏيئاري جو سوڳات ، کين ايل ٽي وي ملندي

·       راجستان صوبيئي حڪومت مرڪز کي موڪليو خط

رپورٽ راجستان پرتيڪا جوڌپور پريم پاٺڪ

ڌارمڪ ويزا ۾ آيل 219 هندون جو ويزا وڌائڻ ۽ کين ڊگھي ارصي وارا ويزا ڏيئڻ ۾ ڪو به ايتراج ناهي. صوبائي حڪومت (راجسٿان رياست) پارا ان نسبت اين او سي مرڪز کي حوالي ڪيو ويو آهي.

پاڪستان جي سنڌ صوبي ۾ انتها پسندي جا ظلم سهيندڙ 219 هندو جيڪي جوڌپور لڏي آيا هئا تن موٽي نه وڃڻ جي خوائيش زاهر ڪئي هئي. ان لاءِ هو اڳي ئي ايف آر او کي پنهنجون درخاستيون جما ڪرائي چڪا هئا. راجسٿان حڪومت پارا گهر وزارات (گروپ 4) جا اسپشل افسر ۽ جيل خاتي جا افسر شري جي ڪي شرما پارا 30 آڪٽوبر ۾ ئي هڪ خط مرڪزي حڪومت ڀارت سنڪار جي گھر وزارات کي هڪ خط لکو ويو هو جنهن ۾ 219 هندن جي آيل ٽي وي ڏيئڻ جي شفارش ڪئي وئي هئي ۽ ساڻ ساڻ اهو مطالعو ڪيو ويو هو ته لڏي ايندڙ هندن يقينن ظلم سٺل عام ماڻهو آهن ۽ سندن سان ملڪ کي ڪو به خترو ناهي.

اها خبر ملندي ئي جودپور جي ڊالي ٻائي مندر جي ڀرسان رهندڙ سنڌ لڏي آيل هندن جنهن ۾ گھڻا ڀيل ۽ ڪي ميگھواڙ آهن  ڏئي ٻاري خوشيون مڃائون. سندن لاءِ بنا روڪ ٺوڪ جي جوڌپور شهر ۾ هو رهي سگھندا . سندن لاءِ  هنيءُ ڏئاري ٻڻي خوشي کڻي آئي.

جوڌپور جي ڪليڪٽر شري گورو گويل  جو چوڻ هو ته جيڪو به سرڪاري ڪانون تهت ڪيو ويندو آهي سا ڪارواهي ڪئي پئي وڃِي. 

http://epaper.patrika.com/c/503668

   

سُر پنهنجن جا

سُر پنهنجن جا

“سائين هندستان وارا اسان کي پاڪستاني هئڻ جا ميهڻا ٿا ڏين، پاڪستان وارا ته هميشاه ئي اسان هندوستان جو اجيٽ پئي ليکندا آهن وري سنڌي (هند جا) ته وارا ته اسان سنڌي ڪري به ڪون ٿا ليکن!!.”

اهي لفظ هئا مالي جاتي جي سنڌ لڏي آيل هڪ نوجوانءَ جا جيڪو هينئر جوڌپور ۾ رهي ٿو. ۽ سنڌ مان لڏي آيل هندن جي تنظيم سيمانت لوڪ سنگھٽن جي جو اهم ڪارونن مان هڪ آهي.

ان نوجوانءَ جي لفظن جي حقيقت ڄاڻڻ لاءِ مونکي ڪو گڻو پري نه پر جوڌپور ۾ ئي ان جي مثال ملي جڏهن مونکي لوهاڻن جي هڪ  سنڌي پنچايت جي هڪ اهم احديدار بي حجاب چئي ڏنو ته سايئن “اسين کين (ڀيل، ميگھوار، مالي وغيراه) کي سنڌي ڪري ڪون ليکندا آهيون”. دلچسپ ڳاله ته اها هئي ته  سندس بيان جو ڪنهن به موجود پنچايتي مکاتليف ڪون ڪئي. اهو سڀ ان جي باوجود جي اهي جاتيون سنڌ مان لڏيل آهن ۽ ڊاٺي (سنڌي جو هڪ لهجو) پئي ڳالهائندا آهن. وري جيستائين ڳاله لڏي آيل جي مارواڙي جو به ڳالهائڻ جو آهي ته راجستان  ۾ سنڌي ۾ مارواڙي پئي جام ڳالهائن پر پنهنجن کي پنهنجا ڪري ليکڻ لاءِ اصل ئي تيار ناهن !!!

اها ڳاله مونکي سيمانت لوڪ سنگھٽن جي سدر شري هندو سنگھ سوڍا به واجيه ڪئي ته “سنڌ مان لڏندڙ ڀيل ميگهوار ٻن ڪسمن جا آهن مثلن هڪڙا اهي جيڪي سدين اڳ راجسٿان مان سنڌ لڏي ويا (مارواڙي ڳالهائندڙ) ۽ ٻيا اهي جيڪي سنڌ مان ئي مون ڀيل ۽ ميگواڙ آهن (سنڌيءَ جو ڍاٺي لهجو ڳالهائندڙ)”. پر دلچسپ ڳاله سوچڻ جي ڳاله ته اها آهي جڏهن ته ورهاڱي مهل ايتري لڏپڻ تي پوءِ هو ڇون نه لڏيا ؟، سندن جي ڇڪ ته هندنستان ڏانهن ٿيئڻي کپندي هئي. وري هتئون جا هم جاتي هندو به سندن بابت ايڙهي ڪا به هلچل ڪين ڏيکاري آهي ، ڇا اها ڇِڪ هڪڙي پاسي ڏانهن آهي؟.

ٻيو ته ٺهيو اڄ به جڏهن سنڌ ۾ ڌرتي ڌڻي هندو لاءِ زمين تنگ پئي ڪئي وڃي ته به هٿئون جي هندن ۾ ايڙهي ڪا به هلچل ڪون پئي نظر آئي آهي سنڌ مان لڏندڙ پنهنجي مارواڙي ٻائرن لاءِ . راجستان جي صوبي ۾ جيڪر ڏسجي ته تمام گھڻيون حستيون آهن جن جا سنڌ سان لاڳاپا آهن. مثلن اڳوڻو پرڏيه وزير شري جسونت سنگھ جا ناناڻي سنڌ جي ٿر پارڪار جا آهن. وري هاڻوڪو راجسٿان صوبي جو وڏو وزير پاڻ به مڃيو آهي هو به سنڌ جو ئي آهي ۽ هو 1965 ۾ لڏي آهيون هو.

 جيڪر هندو جاتيون جي ڳاله ڪجي ته جيڙهي ريت گجرات يا راجسٿان ۾ جاتيو آهن ساڳي ريت سنڌ ۾ به آهن پر مسئلو سنڌين سان اهو ئي ٿي پيو آهي ته لوهاڻن ايڙهي ريت پاڻ کي سنڌي سماج ۾ هاوي ٿيو جي پنهنجي هم جاتيون کان ئي پري ٿي ويو آهي. جڏهن ته گجرات ٿا راجسٿان جا ڀيل، ڪولي يا ميگھوار پنهنجي پنهنجي صوبي جا ڪوٺائيندڙ آهن پر سنڌين ۾ اهي ساڳي جاتي وارا پاڻ کي اڻ سنڌين ڪوٺائڻ لاءِ ئي ماندا ٿا ڏسجن..!!!!

مول ڳاله ته اها آهي جي ايئن ڇو آهي جي سنڌ مان لڏيندڙ سنڌي دليت (شڊول ڪاسٽ) لڏڻ بعد اڻ سنڌين ۾ پنهنجي سڃاڻپ پئي ڳولهڻ ۾ ماندا نظر ايندا آهن ؟ ڇو هندنستان جو سنڌي سماج 4 لک سنڌي دليتن کي پنهنجو سمجھڻ ۾ پاسيرو ٿيندو رهيو آهي.؟ هڪ ايڙهو قوم جنهن ۾ همسشاه جاتيون جي وجود کان ئي انڪار ڪيو ويندو آهي سي پنهنجي ئي برادري  جي پوئيتي پول جاتيون  بابت ڪيئن خاموشي ڪري سڀ نظارو پئي ڏسندو رهيو آهي . هندستان ۾ ڄاول ٽهي بابت ته سمجھي ٿو سگھجي پر ايئن ڇو جي سنڌين بابت ورهاڱي کان اڳ ڄاول ٽهي ڪيئن خاموش رهي !!!

کير، جوڌپور واري تاجي دوري جي پهرين ڏنهن مونکي ٻُڌايو ويو ته سرڪِٽ هائوس پُڄڻو آهي . مون ساڻُ دهلي مان ايل هڪ رِسرچر پڻ هئي جيڪا پاڪستان مان لڏي آيل هندو تي ريسرچ پئي ڪري. سرڪيٽ هائوس ۾ اسان جي پڄڻ کان اڳ ئي ڪي ماڻهو اڳي ئي موجود هئا. اتي موجود ماڻهون جي ان ۾ خاص دلچسپي هئي ته اسين اخبار نويس ته ناهيون. ؟ ان مان هڪهڙي ته وڏي چاه سان جوڌپور جي هڪ هندي اخبار مان  هڪ احوال پڙاهيو جنهن ۾ سندس ۽ سنڌيس رهبر جي جوڌپور ۾ پُجڻ جو احوال هو. ان بعد ڳاله ٻوله جو سلسلو شروع ٿيو. دهلي جي رسيچر ته پنهنجي واڪفيت ڏني پر هميشاه واڱر مونکي هڪ بلاگر جي روپ ۾ سڃاڻپ ۾ جام تڪليف ٿي. موجود ماڻيون مان هڪ ڄڻي سندن بابت ڳالهائدي چيو ته اسين آديواسي (اڳوڻا رهاڪو يا مول رهاڪو) جي سنسٿا پاران  آهيون. اسين آديواسين لاءِ آواز بلند ڪندا آهيون. سائين جن (پنهنجي رهبر ڏانهن اشارو ڪندي) ته آديواسين جي تنظيم جا پوري هندستان جا سدر آهن ۽ آئون راجستان اِڪائي جو. سائين جن جو ته پوري مهينو ئي هندستان جي ڪونڊ ڪُرچ جي سير سفر ۾ پئي ئي گجرندو آهي، آديواسين جي مسئلن سانڱي. سائين سومڀائي  اٺ ڀيڙا گجرات جي داهود مان سانسد ( ايم پي) رهيا آهن جيتوڻيڪ پڇاڙيءَ جي ڇونڊن ۾ قامياب ڪين ٿي سگھيان پر سندس واڪفيت هندنستان جي هر پارٽي توڙي سياسي اڳوانن سان آهي. اسين نه رڳو هندستان پر پوري دنيا جي آديواسين لاءِ جاکڙو ڪندا آهيون. اڃا هو پنهنجي رهبر بابت ڳالهائي ئي رهيو هو سمانت لوڪ سنگھٺن جي سدر شري هندو سنگھ اچي پهتا ۽ اسين سنڌ مان لڏي آيل ڀيلن ۽ ميگھوارن جي هڪ ڪيمپ ڏانهن رواڃا ٿياسين.

اها بستي جوڌور شهرءَ جي هڪ ڪونڊ ۾ هئي. الاڪو پورو ويران پئي لڳو. نه ته ان بستي ۾ ڪا بجلي هئي ۽ نه ئي واٽيون پڪيون هئون. گھر به سڀ جوپڙيون وارا هئا جڏهن ته بستي جو هيڪلو اسڪول ئي امارت پڪي ڇت واري هئي. هندو سنگھ سوڍا موجب ان اسڪول جي آڏاوت  لاءِ به جام ميهنت ڪئي وئي آهي. هن اشارو ڪندي چيو ته ڀيڪ ۾ جيڪا گوشالا اڏائي وئي آهي جنهنکي پنهنجي ڇت آهي باڪي لڏي آيل انسانن کي ٽڪر زمين ڏئي ڄڻ حڪومت ٿوڙو لاٿو آهي.

ان جسلي جي رٿا موجب  اسين ان بستي ڏانهن وڃڻو هو جتي اديواسي اڳوان جي موجودگي ۾ هڪ ريت جي عام جلسو يا پبليڪ هيرينڱ جو انتجام ڪيو ويو. ايئن ته اهو ميڙارڪو ڏهين لکي شروع ٿيئڻو هو پر ڇاڪاڻ ته اڳوان پهتا ئي ٻارهين لڳي سو ڪلاڪ ٻن جي انتظار نيٺ اها نيٺ شروع ٿي. هي پهرون ڀيڙو هو جڏهن مان ڪنهن ڀيلن جي ميڙاڙڪي ۾ موجود هوس. ڀيلن ۾ هڪ رواز آهي ته هو پنهنجي مهمانن کي ڊول نگاڙن سان آجان ڪن. ان بيد ان پبليڪ هيئريڱ شروع ڪئي وئي.

هڪ وائيڙو ڪندڙ ڳاله ته اها هئي ته جيتوڻيڪ آديواسي اڳوان پوري دنيا ۾ اصلوڪن ماڻهون جي حقڻ جي ڳاله ر ڪئي پر کين سنڌ ۾ رهندڙ دليتن بابت ڄاڻ نه جي برابر ئي. جڏهن ته راجستان صوبي جي سدر پنهنجي رهبر جي نالي ايتري ته ڊگھي تڪررير ڪئي جي نيٺ کين اشارو ڪيو ويو ته ابا هينئر بس ڪيو. رهجي ويل وقط سائين ڀيل بابت ڪجه ڳالهائون جن ۾ ڀيلن تي ٿيندڙ ظلمن جي ڳاله ته پري بس مڙئي هدايوتون ئي هئون ڄڻ هو ڪو دارميڪ اڳوان هجي. مثلن ڀيلن کي مهنت ڪرڻي کپي، دارون نه پيئڻو کپي، پنهنجي ٻارن ٻچن ڏانهن ڏيان ڏيئڻو کپي وغيراه وغيراه. سندس رهبر جيتوڻيڪ کين  ڪي مثال ڏنا ته ڪيئن سنڌي (لوهاڻا) مشڪل حالتون ۾ 1947 بعد گجرات ۾ پاڻ کي وسايو ۽ ڪک مان لک ٺاتا. سندس چوڻ هو ته سرڪاري زمين عوام جي آهي. اوهان کي جيڪا زمين صحيح لڳي سا والارو اسين به ڏسنداسين ته ڪيئن حڪومت اوهان کي ان زمين اوهان کان واندائي ٿي.  هون جيتوڻين ان جي دلجاءِ ڏني ته هو دهلي ۾ جدا جدا سيڊول ڪاسٽ جي سرڪاري سنسٿئون ساڻس سنڌ مان لڏي آيل سيڊول ڪاسٽن بابت ضرور ڳالهائندو جيئن سندن بابت ڪجه سرڪار به ڪري.

سيمانت لوڪ سنگھٽن جي ڪاروڪنن موجب جيتوڻيڪ سومجي ڀائي هي پهرون ڀيڙو اسان ڏانهن آيا هئا پر سندس پوئيلڳ ته راجسٿان ۾ رهندي به ڪڏهن سنڌ مان لڏي آيل ڀيلن جي ڏکن سُرن کي سمجھڻ جي ضرورت ڪون مهسوس ڪئي. سالن اڳ هو ڀيلن جي ڪنهن جسلي ۾ آيو هو ان بعد سائين غايب ئي رهيو آهي. جلسي کان اڳ به هندو سنگھ سوڍا به ان ڳاله واجيه ڪئي هئي ته سندس اها ڪوشش رهي آهي ته جيئن سماجي طور اڀري آيل ڀيل ۾ سنڌ مان لڏي آيل ڀيلن جي جسلن ۾ اچن جيئن سنڌي  ڀيلن کي به اهو مهسوسو ٿئي ته سندن جاتي وارا به ڪيترا ترڪي ڪئي آهي پر ان ۾ ساڻس ڪا به وڏي ڪاميابي ڪون ملي آهي.

سنڌ ۾ سنڌي ڀيل يا ميگھوار رواجي سنڌين کان به وڌيڪ ستايل ٿو هجي. جبرن جوان نياڻيون جو اغوا، هر سرڪاري توڙي سرڪاري مهولتيون کان مهروم ۽ ڪنهن به انساني حقن کان پري هو هڪ ضليت جي جندگي گاريندڙ آهي. ايئن ته سنڌ ۾ هندو هئڻ ئي وڏو ڏوه آهي ۽ وري جيڪر ڪو دليت ٿو ٿئي ته اهو ٻٽو ڏڇو تو ٿئي پوي.

جسلي ۾ اها ڳاله ڀيلن به قبول ڪئي ته سنڌ مان لڏڻ سبب سنڌ ۾ ٿيندڙ ظلم  توڙي تڪليفيون  ته نبري ٿيون وڃن پر ٻيون مُسبتيون اچي ٿيون وڃن. اسان جي اها نماماڻي منٿ آهي حڪومت اسان تي به رهم ڪري. ان ميڙاڙڪي ۾ هندو سنگھ سوڍا ڪن ايڙها خُلاسا ڪيان جن بابت سايد ئي هندستان جي سنڌين کي به ڪا خبر هئي، هنن چيو ته ڀيل  سنڌ مان سان جي هڏ هڻڻ بعد جڏهن سنڌ مان لڏڻ جو معڪو به ملو ته کين پاڪستان جي بارڊر ته پاڪستاني فوج ته اچڻ ڏنو پر هندستان جي بي ايس ايف سندن تي ڳوليون هلايون جن سبب ڪي لڏندڙ ڀيل مارجي ويا، جن مان هڪ ضائيفا پڻ هئي جيڪا پنهنجي بچڙي کي کير پيئاري جڏهن کيس ڳولي لڳي. اسين اهي ڏک وساريا ناهين ۽ اسين انهن ڪاتيلن کي سڄا ڏيئاري ئي  ماٺ ٿينداسين. اها ڪيتري نه شرم جي ڳاله آهي ته اهو سڀ ان ملڪ ۾ پيو ٿئي جتي جيڪر ڪو پکيون جو به جهنڊ به پرڏيه مان لڏي ايندو آهي ته ان ضلعي جو ڪليڪٽر ان پکيون جا فوٽو کيچي گدگد ٿيندو آهي پر هت انسان آهي، تڏهن به ڪو وائي ٻُڌڻ وارو ناهي!!”

ان ميڙاڙڪي بعد هڪ پريس ڪانفرينس ٿيئڻو هو پر پوءِ اهو ٻڌايو ويو ته سومجي ڀائي شهر کان نڪري چڪا آهن .  سيمانت ڪول سنگھٽن جي ڪاروڪن موجب  راجسٿان واري ايهديدار اهو نه پئي چاهيو ته موجود حڪومت جي ناڪامي جي ڳاله هندو سنگھ سوڍا ڪري. مايوس ڪندڙ ڳاله ته اها هئي ته اهو سڀ هڪ ايڙي اڳوان  پاران ڪيو ويو جيڪو پاڻ به هڪ ڀيل جاتي جو فرد ڪري پاڻ کي پيش ڪندو رهيو آهي!!!

سومجي ڀائي ته پنهنجي تڪرير ۾ ايستائين چيو ته لڏي ايندڙ ڀيلن کي واندي سرڪاري زمين والارڻ کپي پر جيڪر ڀيلن ايئن ڪيو ته هو سائين ڪوڙهو ڪردار ادا ڪندو اهو چوڻ يقينن ڏکيو آهي، پر اهو ممڪن آهي هو ڪجه ڳالهائندو خاص ڪري ِانهن  جسلن ۾ ٿوڙي ميڙارڪن ۾ جتي پوئيتي پول جاتيون بابت هجي

هڪ لڱي ڏسجي سنڌ توڙي پاڪستان ۾ لڏي ايندڙ ڀلي ڪو رواجي لوهاڻو هجي يا ڪو دليت سنڌي،  سندن مسئلا ساڳيا ئي آهن ته کين ست سال بعد ناگريڪتا ٿي پئي ملي (جيڪر هو 1947 کان اڳ جاول آهن يا نه ته 12 سال) پر وڏي ڳاله ته جيستائين کين ناگريڪتا يا شهريت ملي کين هڪ ئي شهر ۾ جي 20 ڪلوميٽر جي دائيري کان ٻاهر بنا حڪومتي موڪل جي نٿو وڃي سگھي. ڪانون کيس پين ڪارڊ يا ڪو به سڃاڻپ ڪارڊ نٿو ملي سگھي. هر سال ايل ٽي وي پئي وڌائڻي پوي، وري ٻارن جي اسلوڪن ۾ دڪت، پڇاڙيءَ ۾ پاڪستان مان لڏي اچڻ جو ٺپو سو ڌار ڏچو. وري جيڪو جو غريب دليت هجي ته سو ته ڳاله ئي ٻئي آهي. هندستان ۾ جيڪو به سرڪاري سهُلتيون دليت يا سيڊول ڪاسٽ هئڻ سبب ڪا به سرڪاري مددن  کان سنڌي دليت مهروم ٿو رهجي.

پرسال 1100 ماڻهون جو هڪ جٿو سنڌ مان هندستان لڏي آيو جن مان 200 يا 300 سنڌي باگڙي برادري جا هئا. ٻيا ته اندور ۾ وسايا ويا باڪي باگڙي برادري دهلي تائين رک ڪيو. انهن دهلي ۾ جام ڏک ڏٺا ان هد تائين جي کين ڊسبمر جي ٿدي رات ۾ يومونا جي ڪناري سٽيو ويو، جيئن پاڪستان جبرن واپس موڪلڻ سگھجي. نيٺ  هندو مهاسڀا  پارا جاکڙي سبب معملو دهلي هائي ڪورٽ پهتو جتي ٽن پيشيءَ بعد نيٺ حڪومت پڻ کين جٿي جا ويزا هجڻ جي باوجود ايل ٽي وي (ڊگھي ارسي لاءِ ويزا) ڏيئڻ جو فيئسلو ڪيو. دلچسپ ڳاله ته اها آهي جي سن فئسلي جو فائدو به سنڌ مان لڏي آيل هر هڪ سنڌي هندو کي ٿيو ڇاڪاڻ ته ان کان اڳ جٿي وارا ويزا ڪون وڌايا ويندا هئا. ۽ هاڻي ان جو فائدو جام سنڌي هندو هندستان لڏي ايندا آهن پر ان جي باوجود گڏجي جاکڙي اسين اصل تيار ناهيون.!!!

سنڌ  ۾ ٿر وارو الاڪو ڏسجي ته ايتهاسڪ طور نه رڳو ڀيل ، ميگھوار توڙي راجپوتن جو ڳڙ رهيو آهي پر هندن جو هڪ خصوسي الاڪو رهيو آهي. جڏهن ته سڄو سنڌ مخمل طور مسلمانن جي حڪومت هيٺ هو اهو ٿر پرڪار ئي هو جٿي وڌ کان وڌ وقط تائين هندن جي هيٺ هو، پر نه ڄاڻ ڇو اسين اتر کان ڏکن سنڌ مان لڏي ايندڙ جا هندو سنڌي ڪڏهن به ٿر کي ايڙهو ڪو به مول ڪين ڏنو آهي جيڪا ڳاله  ڪنهن جي به سمجھ کان ٻاهر آهي. اهو ئي نه ٿر جي هندو ثقافت تي جام سنڏي هندو پي ايڇ ڊي تائين ڪئي آهي.

ع1971 جي لڏپڻ ۾ 90،000 هندو لڏي آيا جن جو وڏو حصو ٿر جي هندن جو هو پر ازيب جي ڳاله اها آهي ته ان ڪو ڪو خاص ذڪر هندستان جي سنڌين ۾ ناهي. هند جو سنڌي ساهتيه جن ۾ 70 سيڪڙو ورهاڱي جو روئڻ ۾ نبريل آهي پر 71 جي لڏپڻ بابت سايد ئي ڪنهن گھڻو لکيو آهي. ان جو مطلب اهو ته ناهي ته رواجي لوهاڻا سنڌي ٿر جي سنڌين کي پنهنجو ڪون ليکيو آهي ان جي باوجود جي اسين انهن ڀيلن، ميگھوارن توڙي سوڍن سان هجارن سالن کان رهيا آهيون!!!!

سنڌ مان ٿيندڙ هندن جي لڏپڻ سنڌي قوم لاءِ هڪ وڏي چُنوتي آهي بر بدقسمي سان هندستان جي سنڌي قوم جيڪو ردي عمل رهيو سي يقينن ڏکاندڙ رهيو آهي. ايڙهي ڳاله ناهي ته سنڌي قوم ان پيماني ٿي ٿيندڙ لڏپڻ کان اڻ واڪيف آهي ۽ ايڙهي ڳاله ناهي ته هندستان جو سنڌي قوم ڪنهن ريت بيوس آهي ڪجه به ڪرڻ کان. ٻنهن وڏيو سياسي تنظميون مثلن بي جي پي ۽ ڪانگيس ۾ سنڌي اڳوان آهن جيڪي پنهنجي پنهنجي نجي سگھ ۾ سنڌ ۾ رهجي ويل هندو توڙي لڏي آيل سنڌين بابت لابي ڪري ٿا سگھن . پر سال سنڌين جي جدا جدا سماجڪ تنظميون ڪانگريس جي سدر شريمتي سونيا گانڌيءَ سان مليون جنهن سان ملڻ هميشاه سهُلو ڪون ٿو ٿئي پر ان جي باوجود ايڙهي چاه اسين سنڌ مان لڏي ايندڙن بابت ڪون ڪئي آهي.

بي جي پي وارن ۾ ته سنڌين جي گھڻي ۾ گھڻي نمائيندگي رهي آهي پر اتي ۾ ساڳيا منظر آهن. سنڌين مان ڪو ڪڇڻ لاءِ تيار ئي ناهي.!! جيتوڻيڪ پي جي پي پاڪستان ۾ ٿيندڙ هندون تي ٿيندڙ ظلمن لاءِ آواز اٿاريندي رهي آهي پر نيٺ جاکڙو ته سنڌين کي ئي ڪرڻو آهي ڇاڪاڻ ته پاڪستان ۾ فاٿل هندون جو 95 سيڪڙو هندو سنڌي نصل جي جي آهي.

سنڌ مان لڏي ايندڙ ڀيل، ميگھوار، ڪولي، مالي يا لوهاڻي جو جيڪر سُر محسوس ڪري سگھندو ته اهو هندستان جو سنڌي قوم ئي آهي پر مسئلو اهو آهي جي ان قوم مان ڪيڙهي اميد ڪجي  جيڪا پنهنجي قوم کي ئي پنهنجو نه سمجھي!!!!!

 

  

.